„Kup, użyj i wyrzuć” – przez dekady właśnie w ten sposób funkcjonowała nasza gospodarka. Dziś jednak coraz wyraźniej widzimy, że taki model się wyczerpuje. Surowców ubywa, odpadów przybywa, a w Polsce z recyklingu pochodzi obecnie niespełna 8% wykorzystywanych materiałów. O tym, jak odwrócić ten trend i sprawić, by odpady ponownie stawały się wartościowym surowcem, mówił Raport Gospodarczy TVP prowadzony przez Piotra Stefanowskiego. Jednym z głównych tematów tego programu w dniu 12.08.2026 r. był pomorski projekt GOZilla, którego celem jest stworzenie regionalnego systemu wspierającego rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym.
Jak podkreślił w programie Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk, zmiana zaczyna się już na poziomie gospodarstwa domowego – tam, gdzie każdego dnia podejmujemy decyzje jako konsumenci. Najważniejsze jest przede wszystkim zapobieganie powstawaniu odpadów, a jeśli już powstaną – takie ich zagospodarowanie, aby jak największa część mogła ponownie trafić do obiegu.
To wyzwanie wymaga jednak znacznie więcej niż prawidłowej segregacji. Potrzebne są odpowiednie inwestycje, wiedza, kompetencje samorządów, ekoprojektowanie i współpraca wielu podmiotów. Właśnie dlatego projekt GOZilla, o wartości około 90 mln zł, angażuje 24 gminy, przedsiębiorstwa komunalne oraz Uniwersytet Gdański, a większość jego finansowania pochodzi ze środków europejskich.
Diagnoza przygotowana przez Centrum Kompetencji GOZ na Uniwersytecie Gdańskim pokazała jednocześnie skalę wyzwania – w ponad połowie przebadanych gmin zagadnienia gospodarki o obiegu zamkniętym nie były dotąd uwzględnione w dokumentach strategicznych. Dlatego, jak mówił Rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. Piotr Stepnowski, jednym z elementów projektu jest także budowanie kompetencji, m.in. poprzez studia podyplomowe dla pracowników administracji. Jak wskazała dr Magdalena Markiewicz, reprezentująca w programie Centrum Kompetencji GOZ UG, w ramach projektu zaplanowano zarówno działania pokazujące możliwości wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym przez instytucje i samorządy, jak i konkretne rozwiązania, które możemy stosować na co dzień.
O praktycznym wymiarze zamykania obiegu mówił również Sławomir Kiszkurno, dyrektor Portu Czystej Energii. Wiele materiałów – w tym tworzywa sztuczne, takie jak PET – można wykorzystywać ponownie, zanim ostatecznie przestaną nadawać się do recyklingu. Kluczowe jest jednak to, by jak najdłużej zachowywały wartość jako surowiec, zamiast stawać się odpadem.
Skala wyzwań ma także bardzo konkretny wymiar ekonomiczny. Jak przypomniano w materiale TVP, za plastikowe opakowania niepoddane recyklingowi Polska w ciągu czterech lat wpłaciła do budżetu Unii Europejskiej około 9 mld zł. To najlepiej pokazuje, że gospodarka o obiegu zamkniętym nie jest wyłącznie kwestią ekologii – to również racjonalne gospodarowanie surowcami i pieniędzmi publicznymi.
Projekt LIFE Pom GOZilla ma pomóc Pomorzu przejść od deklaracji do konkretnych działań, a do 2035 roku poziom recyklingu w regionie ma się podwoić. To projekt ważny nie tylko dla gospodarki i samorządów, ale przede wszystkim dla środowiska oraz mieszkańców województwa pomorskiego. Mniej odpadów, lepsze wykorzystanie surowców, mądrzejsze inwestycje i czystsze otoczenie oznaczają bowiem lepszą jakość życia na Pomorzu dziś i w kolejnych pokoleniach.
Link do programu: Raport gospodarczy: odc. 12.08.2026 (od minuty 13.50 do 18.40)
